Contribucións destacadas
A tese propón unha lectura do tradutor xurado como profesional ambivalente, situado entre dous polos: por un lado, a súa condición de axente autorizado polo Estado para emitir traducións con valor legal; por outro, o seu rol como prestador de servizos no mercado libre. Neste sentido, o traballo ofrece unha reflexión especialmente valiosa sobre a paratradución xurada, entendida como unha práctica profesional que non pode explicarse sen atender á súa dimensión institucional, textual, comercial e normativa.
O enfoque teórico-práctico da investigación, unido ao seu carácter pioneiro na análise da dimensión paratextual da tradución xurada, converte esta tese nunha achega relevante tanto para a tradutoloxía como para os estudos profesionais da tradución e a interpretación.
A defensa terá lugar na sala B3 da Universidade de Vigo e supón a culminación dun proceso de traballo no que Olaya Martínez Sánchez demostrou unha admirable capacidade analítica, un profundo coñecemento da profesión e unha gran madurez investigadora. É sen dúbida unha tese que marcará un antes e un despois no estudo da tradución xurada no contexto hispánico e europeo. O tribunal avaliador estará composto polo profesor doutor David Pérez Blázquez (Universitat d’Alacant), que actuará como presidente; o profesor doutor Ramón Méndez González (Universidade de Vigo), que exercerá como secretario; e da profesora doutora Gisella Policastro Ponce (Universidad de Córdoba), como vogal.
Hoxe, martes 22 de xullo de 2025 terá lugar a defensa da tese de doutoramento de Olaya Martínez Sánchez, titulada De la interpretación a la paratraducción jurada: aproximación diacrónica y sincrónica al ejercicio de una profesión. Esta investigación desenvolveuse no marco do Programa de Doutoramento en Tradución e Paratradución da Universidade de Vigo e foi codirixida por Xoán Manuel Garrido Vilariño e por min, Óscar Ferreiro Vázquez.
Trátase dunha tese rigorosa, ambiciosa e profundamente comprometida cunha realidade profesional tan complexa como pouco estudada: a da tradución xurada. Olaya realizou un traballo excelente, resultado dun proceso de investigación constante, sistemático e guiado por unha sólida perspectiva crítica.
Unha achega integral á tradución xurada e á súa dimensión paratextual
A partir da súa experiencia como profesional en activo, a autora propón unha análise tanto diacrónica como sincrónica da tradución xurada, coa intención de trazar unha historia institucional, normativa e funcional da figura do tradutor xurado, ao tempo que examina o seu exercicio actual desde un enfoque metodolóxico que integra a noción de paratradución, a socioloxía das profesións e a teoría do corpus.
Un dos eixes centrais da investigación é o estudo dos elementos paratextuais que acompañan a tradución xurada —como o selo, a certificación, a firma ou o formato documental— e que desempeñan un papel esencial na súa validación legal e percepción pública. Estes elementos son analizados non só como convencións técnicas, senón como marcas identitarias dun profesional que opera nun espazo tensionado entre as esixencias da legalidade institucional e a flexibilidade das relacións comerciais coa clientela.
A partir dunha ampla revisión histórica, a tese reconstrúe a evolución da figura do tradutor xurado dende os primeiros intérpretes vinculados ao poder estatal até a consolidación da tradución certificada como práctica especializada. Así mesmo, mediante un corpus empírico baseado en máis de 2 500 documentos traducidos entre 2015 e 2023, Olaya Martínez Sánchez analiza o exercicio real da profesión, identificando prácticas recorrentes, condicionantes formais e decisións tradutolóxicas influenciadas esóxenas ao texto.
